Jesień i zima to trudny czas dla osób z chorobami układu oddechowego. Chłodne, wilgotne powietrze, częste infekcje i smog sprawiają, że objawy astmy i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) nasilają się. W tym okresie szczególnie ważna staje się profilaktyka – aby oddychać swobodnie i bez duszności, mimo niesprzyjającej pogody.
Dlaczego jesień i zima pogarszają oddech
W chłodnym powietrzu drogi oddechowe kurczą się, a wilgoć i smog dodatkowo je podrażniają.
W tym samym czasie wzrasta liczba infekcji wirusowych, które u osób z POChP i astmą często kończą się zaostrzeniem choroby.
Dodatkowo przebywanie w ogrzewanych pomieszczeniach z suchym powietrzem sprzyja kaszlowi i dusznościom.
💭 To połączenie zimna, wilgoci i smogu sprawia, że płuca potrzebują szczególnej troski.
Astma i POChP – podobne objawy, inne przyczyny
Obie choroby dotyczą układu oddechowego, ale różnią się mechanizmem:
- Astma oskrzelowa to choroba zapalna dróg oddechowych, często o podłożu alergicznym. Objawia się napadami duszności, świszczącym oddechem i kaszlem, szczególnie nocą.
- POChP (przewlekła obturacyjna choroba płuc) to schorzenie postępujące, spowodowane głównie paleniem papierosów lub długotrwałym narażeniem na zanieczyszczenia.
Charakteryzuje się przewlekłym kaszlem, odkrztuszaniem plwociny i uczuciem braku tchu przy wysiłku.
🫁 Choć objawy bywają podobne, różni je przebieg – astmę można dobrze kontrolować, a POChP spowolnić, ale nie cofnąć.
Jak chronić płuca w sezonie chłodów
1. Unikaj zimnego powietrza
Zasłaniaj usta i nos szalikiem lub chustą – ogrzejesz wdychane powietrze.
Staraj się nie wychodzić na dwór, gdy temperatura spada poniżej zera lub powietrze jest silnie zanieczyszczone.
2. Zadbaj o jakość powietrza w domu
- Utrzymuj temperaturę 20–21°C i wilgotność 40–60%.
- Regularnie wietrz mieszkanie, najlepiej krótko i intensywnie.
- Unikaj palenia świec zapachowych i kadzideł.
- Czyść filtry w oczyszczaczach i klimatyzacji.
3. Unikaj dymu tytoniowego i biernego palenia
To podstawowa zasada – palenie to główny czynnik rozwoju POChP i pogorszenia objawów astmy.
🚭 Każdy dzień bez papierosa to ulga dla płuc.
Aktywność fizyczna z rozsądkiem
Ruch to zdrowie – także przy chorobach płuc, pod warunkiem że jest dostosowany do możliwości.
Regularne ćwiczenia poprawiają pojemność płuc, wydolność i samopoczucie.
🏃♂️ Jak ćwiczyć bezpiecznie:
- Wybieraj dni bez mrozu i smogu.
- Unikaj intensywnego wysiłku na mrozie.
- Dobrym rozwiązaniem są spacery w południe, lekka joga lub ćwiczenia oddechowe w domu.
💪 Nawet krótki spacer codziennie poprawia krążenie i ułatwia oddychanie.
Leczenie i regularna kontrola
Pacjenci z POChP i astmą powinni regularnie przyjmować leki przepisane przez lekarza – nawet jeśli czują się dobrze.
To najważniejszy element zapobiegania zaostrzeniom.
- Leki wziewne (inhalatory) zmniejszają stan zapalny i rozszerzają drogi oddechowe.
- Inhalator ratunkowy warto mieć zawsze przy sobie – zwłaszcza przy zmianach pogody lub wysiłku.
- Kontrole lekarskie – co najmniej raz w roku, a przy pogorszeniu objawów natychmiast.
📋 Nigdy nie odstawiaj leków samodzielnie – tylko lekarz może zmienić terapię.
Zadbaj o odporność
Układ oddechowy potrzebuje wsparcia – szczególnie jesienią i zimą.
- Pij dużo wody, by nawilżać śluzówki.
- Jedz warzywa i owoce bogate w witaminy A, C i E.
- Wysypiaj się i unikaj stresu – zmęczenie osłabia odporność.
- Unikaj kontaktu z osobami przeziębionymi.
🌿 Zdrowy styl życia to najlepsze wsparcie dla terapii.
Kiedy natychmiast do lekarza
- Gdy duszność lub kaszel się nasilają,
- Gdy pojawia się gorączka, świszczący oddech lub zmiana koloru plwociny,
- Gdy leki, które dotąd działały, przestają pomagać.
Nie czekaj – szybka reakcja zapobiega zaostrzeniu choroby i hospitalizacji.
Jesienne ABC zdrowych płuc
- Unikaj smogu i zimnego powietrza.
- Zadbaj o wilgotność i czystość powietrza w domu.
- Przyjmuj leki regularnie, zgodnie z zaleceniem lekarza.
- Miej przy sobie inhalator ratunkowy.
- Rzuć palenie – to największy prezent, jaki możesz dać swoim płucom.
Jesień i zima mogą być spokojne i bez duszności – jeśli odpowiednio się przygotujesz.
Świadomość choroby, regularne leczenie i troska o codzienne nawyki to najlepszy sposób, by oddychać pełną piersią przez cały rok.
Zachęcamy do przeczytania pełnej wersji artykułu w kwartalniku „Sage Medica – Magazyn Medyczny”. Dostępny online oraz stacjonarnie w przychodni – do wyczerpania nakładu.
