Zima ma swój własny rytm. Świat zwalnia, śnieg wycisza dźwięki, a rześkie powietrze potrafi obudzić lepiej niż kawa. W takich momentach myśl o wyjeździe w góry – na narty, snowboard, biegówki – przychodzi sama. Zimowe sporty mają w sobie coś z beztroski dzieciństwa, ale też sporo z odpowiedzialności dorosłości. Bo właśnie tam, gdzie jest zabawa, najłatwiej o nieuważny ruch, zbyt szybki zjazd czy poślizg, który kończy się w szpitalu zamiast w schronisku.
Warto więc mówić o bezpieczeństwie nie po to, by straszyć, ale by chronić to, co w zimie najpiękniejsze: radość, wspólny czas i dobre wspomnienia z ferii.
Stok jak droga – niepisany kontrakt między narciarzami
Gdy wpinamy narty lub deskę i wjeżdżamy wyciągiem na górę, stajemy się częścią ruchu, który rządzi się swoimi zasadami. Nie ma tu sygnalizacji świetlnej ani pasów ruchu, a mimo to obowiązuje coś w rodzaju wspólnego kontraktu. Międzynarodowa Federacja Narciarska przypomina od lat: stok działa trochę jak droga – liczy się przewidywanie, trzymanie dystansu, reagowanie na sytuację i szacunek dla innych.
W praktyce oznacza to m.in., że:
- narciarz jadący niżej na stoku ma pierwszeństwo,
- prędkość nie jest sprawdzianem odwagi, ale umiejętności dostosowania się do warunków,
- zatrzymywanie się w przewężeniach, tuż za zakrętem czy na środku trasy to proszenie się o kolizję,
- wjeżdżanie komuś pod narty, nagłe skręty bez rozejrzenia się – to drobiazgi, które mogą zamienić zabawę w wypadek.
Na tej samej trasie spotykają się ludzie o zupełnie różnych umiejętnościach: dziecko, które dopiero uczy się hamować pługiem, rodzic jadący bardzo ostrożnie z kilkulatkiem, doświadczony senior, który na śniegu czuje się pewniej niż na chodniku, i młody, szybki narciarz, który „zna każdą muldę”. Tę różnorodność chroni tylko jedno: uważność.
Stok to nie tylko ryzyko – to lek na stres i sposób na lepszy nastrój
Przy wszystkich rozmowach o bezpieczeństwie warto pamiętać, że stok to też jedno z niewielu miejsc, gdzie naprawdę można poczuć wolność. Ciało pracuje, serce bije szybciej, mięśnie rozgrzewają się przy każdym skręcie. Zjazd wymaga koncentracji, ale nagrodą są śmiech, satysfakcja i poczucie, że robimy coś dobrego dla siebie.
Kontakt z zimowym krajobrazem obniża poziom stresu, pomaga wyciszyć „szum” myśli. Narciarstwo i snowboard:
- poprawiają refleks i koordynację,
- wzmacniają mięśnie tułowia i nóg,
- uczą równowagi – tej fizycznej i tej życiowej.
Na wyciągach i stokach bardzo często spotykają się całe rodziny – dziadkowie, rodzice, wnuki. Każdy na swoim poziomie, ale wszyscy z tym samym celem: dobrze spędzić czas. Radość ze sportu można jednak przeżywać latami tylko wtedy, gdy towarzyszy jej zwykły rozsądek.
Narciarstwo biegowe – spokojna zimowa przyjemność
Nie każdy szuka adrenaliny i stromych zjazdów. Narciarstwo biegowe – biegówki – od kilku lat przeżywa w Polsce prawdziwy renesans. Trudno się dziwić: to sport, który pozwala na równomierne obciążenie całego ciała, bez nagłych skrętów i walki z grawitacją. Można na nim spędzić dwie godziny w umiarkowanym tempie, wrócić przyjemnie zmęczonym, ale bez poczucia „przeforsowania”.
Biegówki mają kilka dużych zalet:
- nie wymagają wyjątkowego talentu technicznego – podstaw można nauczyć się naprawdę szybko,
- nie trzeba koniecznie jechać w wysokie góry, wystarczy odpowiedni teren i trochę śniegu,
- koszty są zwykle niższe niż w klasycznym narciarstwie zjazdowym.
W Polsce znajdziemy miejsca, które są legendą w świecie biegówek: Jakuszyce z dziesiątkami kilometrów przygotowanych tras, Kościelisko z widokiem na Tatry, trasy w Bieszczadach czy beskidzka Kubalonka. Coraz częściej również miasta przygotowują swoje zimowe pętle – dzięki temu można wyjść na biegówki po pracy czy w wolny weekend, praktycznie „pod domem”.
Jak każdy sport, także narciarstwo biegowe wymaga rozsądku. Zbyt zimne mięśnie odwdzięczą się napięciem, źle dobrane narty utrudnią ruch, a zbyt ambitny dystans może odebrać radość. Warto zaczynać spokojnie, robić przerwy, słuchać swojego ciała i pamiętać, że tu chodzi przede wszystkim o rytm i przyjemność.
Nowoczesne sporty zimowe – wolność, adrenalina i… wielka odpowiedzialność
Zima nie kończy się już na klasycznych nartach czy snowboardzie. Coraz więcej osób próbuje nowych dyscyplin:
- snowkitingu – jazdy na nartach lub desce z latawcem przypiętym do pasa,
- skiturów – połączenia biegówek z nartami zjazdowymi, które pozwalają wejść w miejsca odległe od wyciągów,
- freeride’u – zjazdów poza wyznaczonymi trasami.
Te aktywności dają niesamowite poczucie wolności i kontaktu z naturą, ale są też zdecydowanie bardziej wymagające. Snowkiting potrafi rozpędzić do bardzo dużych prędkości. Skitury prowadzą w teren, gdzie nie ma ratraków ani ratowników „za zakrętem”. Freeride wymaga nie tylko świetnej techniki, ale też wiedzy o lawinach, śniegu, ukształtowaniu terenu.
Dlatego w przypadku takich sportów fundamentem bezpieczeństwa są:
- doświadczony instruktor lub przewodnik,
- dobry, sprawdzony sprzęt,
- realna ocena własnych umiejętności,
- ciągłe śledzenie warunków pogodowych i zagrożenia lawinowego.
Jeśli lubisz wolność i adrenalinę, a klasyczny stok Ci się znudził – to może być kierunek dla Ciebie. Ale tylko wtedy, gdy idzie za tym pokora. W tych sportach nie ma miejsca na improwizację „na żywioł”.
Najważniejsze zasady bezpiecznej zimy na stoku
Nie da się przewidzieć wszystkiego, ale kilka prostych reguł naprawdę zmniejsza ryzyko wypadku:
- Jedź w tempie, które kontrolujesz. Prędkość ma dawać frajdę, nie zagrożenie.
- Szanuj innych na stoku. Osoba jadąca niżej zawsze ma pierwszeństwo – to jedna z podstawowych zasad FIS.
- Bądź obecny. Nie jedź z telefonem w ręku, nie poprawiaj stroju w trakcie zjazdu. Wolne ręce i oczy na trasie to podstawa.
- Nie zatrzymuj się w „ślepych” miejscach. Środek trasy, miejsce za zakrętem czy za wypukleniem stoku to najczęstsze punkty kolizji.
- Noś kask. To nie kwestia mody, tylko bezpieczeństwa – większość najpoważniejszych urazów dotyczy głowy.
- Włączając się do jazdy, rozejrzyj się. Tak jak na drodze – ktoś może nadjeżdżać szybciej, niż Ci się wydaje.
- Szanuj oznaczenia i polecenia służb. Zamknięta trasa jest zamknięta z powodu realnego zagrożenia, nie „na złość” narciarzom.
- Najważniejszy cel: wrócić do domu całym. Gdy warunki się pogarszają, wybierz łatwiejszą trasę, zrób przerwę, odpuść „ostatni zjazd”.
Zima jest piękna, jeśli ją szanujemy
Sporty zimowe uczą uważności, przewidywania i szacunku – do siebie, innych i do gór. Narty, snowboard, biegówki, bardziej ekstremalne sporty – każdy z nich może być źródłem ogromnej radości, lepszej kondycji i wspólnych przeżyć, które pamięta się latami.
Zima nie wymaga od nas heroizmu. Raczej rozsądku, chwili przygotowania i gotowości, by czasem… odpuścić. To niewielka cena za ferie, które kojarzą się ze śmiechem, rozgrzanymi policzkami i ciepłem we wspomnieniach – nawet wtedy, gdy na zewnątrz trzyma mróz.
Zachęcamy do przeczytania pełnej wersji artykułu w kwartalniku „Sage Medica – Magazyn Medyczny”. Dostępny online oraz stacjonarnie w przychodni – do wyczerpania nakładu.
